Noor schrok zich een hoedje toen ze op een mooie zomernacht lag te slapen. Met een schok werd ze wakker door een plotselinge, stekende pijn in haar voet. Ze sliep weer in maar toen ze de volgende ochtend opstond, had ze een grote, pijnlijke bult op de bovenkant van haar voet. Ja hoor, ze was gestoken. Onder haar dekbed, bij het voeteneinde, lag een dode wesp. Ze besloot gewoon te gaan werken. Maar in de loop van de dag werd de pijn steeds heftiger. Haar voet werd dikker en roder en begon bij vlagen te jeuken. Toen ze na de lunch niet meer normaal kon lopen, ging Noor terug naar huis. Pas vier dagen na de beet waren de zwelling en de pijn in haar voet weer verdwenen.
Bij de meeste mensen zorgt een insectensteek voor een rode bult, die een paar dagen jeukt of pijnlijk is. Bij de pechvogels onder ons, die allergisch reageren op een insectenbeet, kunnen de klachten veel ernstiger zijn: heftige pijn, jeuk, zwellingen, braken of diarree. In uitzonderlijke gevallen kunnen er zelfs ademhalingsproblemen ontstaan of daalt de bloeddruk zodanig, dat het slachtoffer in een shocktoestand geraakt. Dat is een levensgevaarlijke situatie die ook wel een anafylactische shock wordt genoemd. Deze reactie ontstaat als het lichaam overgevoelig is voor bepaalde eiwitten in het insectengif.
Bijen, wespen en hommels
Wie de eerste keer door een bij, wesp of hommel gestoken wordt, zal daar weinig van merken. Een allergische reactie kun je pas na een tweede beet krijgen. Iemand die overgevoelig is voor bijen-, wespen- of hommelgif maakt na de eerste beet antistoffen (IgE) aan. Dit zijn eiwitten die het lichaam fabriceert als reactie op het binnendringen van stoffen die het niet kent. Bij een tweede beet maakt het lichaam dan overdreven veel van die antistoffen aan, zodat er allergische klachten ontstaan.
Bange Lian
Lian (40) weet hoe akelig een insectenbeet kan uitpakken. In haar woonplaats Lands-
meer werd ze vorige zomer in haar arm gestoken door een bij. Binnen 20 minuten kreeg ze een zwaar allergische reactie. Lian werd misselijk en duizelig en kreeg bijna geen adem meer. Er was geen seconde te verliezen. De arts van de eerste hulp gaf haar dan ook onmiddellijk een adrenaline infuus. Daardoor kon een anafylactische shock bij Lian worden voorkomen. Nu, een paar maanden later, krijgt Lian nog de schrik in haar benen als ze aan het voorval denkt: “…ik was bang dat ik dood zou gaan. Dit wil ik echt nooit meer meemaken.” Door haar angst, weer een steek op te lopen, durfde Lian een tijdlang geen terrasjes meer te pikken of in de tuin te gaan zitten.
Immuuntherapie
Op advies van haar huisarts zocht Lian toen contact met het Allergiecentrum Amsterdam. Daar is men gespecialiseerd in allergische reacties. De tests wezen uit dat Lian overgevoelig is voor bijengif. Op advies van de arts volgt Lian nu een immuuntherapie. De komende vijf jaar krijgt ze injecties met daarin een minuscule hoeveelheid bijengif. De eerste vier maanden zal dat wekelijks zijn, daarna wordt het maandelijks en tenslotte wordt het afgebouwd naar een tweemaandelijkse prik. Na vijf jaar heeft Lian 95 tot 98% kans dat ze na een eventuele bijeensteek geen anafylactische shock of algemene reactie meer krijgt.
EpiPen
“Hoewel het veel tijd kost om steeds prikken te halen bij het Allergiecentrum, heb ik het er graag voor over”, vertelt Lian. “Liever dat, dan leven in angst voor bijen”. Totdat ze immuun is, draagt ze dagelijks een EpiPen bij zich voor het geval ze wordt gestoken. De ‘pen’ is een voorgevulde wegwerpspuit met adrenaline. Als Lian door een bij wordt gestoken, moet ze zichzelf daarmee onmiddellijk injecteren. De adrenaline zorgt dat ze dan geen shock krijgt. Gelukkig voor Lian en vele anderen zijn er diverse mogelijkheden om met een insectenallergie om te gaan of deze zelfs te overwinnen. De gevleugelde vijand is te verslaan!
De teek
De teek is een ander verhaal, maar ook de beet van een teek kan mensen flink ziek maken. Zo’n 24 % van de Nederlandse teken is namelijk besmet met de bacterie Borrelia burgdorferi, die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Teken komen in heel Nederland voor in bossen, duinen, weilanden, heidegebieden, parken en tuinen. Ze klimmen omhoog langs stengels van grassen, planten en struiken en stappen op die manier over op een passerende
gastheer. Dat kan een dier of een mens zijn. Je wordt niet onmiddellijk geïnfecteerd als de teek op je ‘springt’. Die heeft ongeveer 24 uur nodig om zich goed vast te hechten aan de huid. Daarna spuit hij wat speeksel in de bloedbaan en begint de overdracht van de Borrelia bacterie.